Informacja dla konsumenta – opłata SUP
Opłata od użytkownika końcowego (opłata konsumencka, Single-Use-Plastics SUP) pobierana jest przez jednostki handlu detalicznego, hurtowego oraz jednostki gastronomiczne i prowadzących urządzenia vendingowe od 1 stycznia 2024 r. Pobieranie opłaty jest prawnym obowiązkiem przedsiębiorcy. Celem nowych regulacji jest zmniejszenie ilości pozostawianych w środowisku naturalnym określonych opakowań z tworzyw sztucznych oraz partycypowanie w kosztach ich usprzątania i zagospodarowania.
Nowe regulacje wynikają z implementacji do polskiego prawa Dyrektywy Parlamentu Europejskiej i Rady (UE) 2019/904 z dnia 5 czerwca 2019 r. w sprawie zmniejszenia wpływu niektórych produktów z tworzyw sztucznych na środowiska. Przepisy wprowadza nowelizacja Ustawy z dnia 14 kwietnia 2023 r. o zmianie ustawy o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie 24 maja 2023 r.
Jakich opakowań dotyczy opłata?
Opłatą objęte są określone produkty jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych:
- Kubki na napoje, w tym ich pokrywki i wieczka,
- Pojemniki na żywność, w tym pojemniki takie jak pudełka, z pokrywką lub bez, stosowane w celu umieszczania w nich żywności, która jest:
- przeznaczona do bezpośredniego spożycia, na miejscu lub na wynos,
- zazwyczaj spożywana bezpośrednio z pojemnika oraz
- gotowa do spożycia bez dalszej obróbki, takiej jak przyrządzanie, gotowanie czy podgrzewanie – w tym pojemniki na żywność typu fast food lub na inne posiłki gotowe do bezpośredniego spożycia, z wyjątkiem pojemników na napoje, talerzy oraz paczek i owijek zawierających żywność.
Wysokość opłaty
Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 7 grudnia 2023 r. w sprawie stawek opłaty za produkty jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych będące opakowaniami, stawki wynoszą:
0,20 zł w przypadku kubków na napoje, w tym ich pokrywek i wieczek
0,25 zł w przypadku pojemników na żywność […]
Co dzieje się z pobraną opłatą?
Przedsiębiorca, który pobrał opłatę od użytkownika końcowego wnosi ją na odrębny rachunek bankowy prowadzony przez Marszałka Województwa właściwego ze względu na miejsce pobrania opłaty, w terminie do 15 marca roku następującego po roku kalendarzowym, w którym została pobrana.
Stosowanie pojemników na żywność wielokrotnego użytku
Stosowanie opakowań wielokrotnego użytku z tworzyw sztucznych tj. pojemników na żywność będzie wyłączało pobieranie opłaty od użytkownika końcowego w momencie gdy wprowadzający produkt w tym opakowaniu zapewni m.in realny system ponownego użycia danego opakowania („system zwrotu, mycia i ponownego użycia”). Zatem sam fakt posiadania opakowania wielokrotnego użytku z normą PN-EN 13429 nie jest jednoznaczne z wyłączeniem od pobierania opłaty.
Czy opłata jest uwidoczniona na paragonie?
Prowadzący jednostki zobowiązany do pobierania opłaty, w ramach stanu faktycznego ustala w jaki sposób będzie wskazywał pobraną opłatę. Przepisy Ustawy nie regulują w tym zakresie szczegółowych zapisów, a stanowisko Ministerstwa Finansów nie nakazuje wskazywania pobranej opłaty w osobnej pozycji. Zatem przedsiębiorca uwzględniając indywidualne czynniki może zastosować odrębne pozycje na paragonie lub wliczyć ją w cenę produktu.
Zakaz dla wszystkich opakowań plastikowych?
Wejście przepisów 24 maja 2023 r. (opłata od użytkownika końcowego od 1 stycznia 2024 r.) wprowadza zakaz wprowadzania na rynek polski określonych (nie wszystkich) produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych. Produkty jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych objęte zakazem wprowadzania oraz wyroby wykonane z oksydegradowalnych tworzyw sztucznych wprowadzone do obrotu przed dniem wejścia w życie ustawy (24.05.2023 r.) mogą być sprzedawane albo przekazywane nieodpłatnie nabywcom na terytorium kraju lub wykorzystane na użytek własny do wyczerpania zapasów tych produktów i wyrobów. Poniżej lista produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych objęte zakazem wprowadzania do obrotu:
- patyczki higieniczne, z wyjątkiem patyczków przeznaczonych do celów medycznych zgodnie z definicją wyrobu medycznego […],
- sztućce (widelce, noże, łyżki, pałeczki),
- talerze,
- słomki, z wyjątkiem słomek przeznaczonych do celów medycznych […],
- mieszadełka do napojów
- patyczki mocowane do balonów i służące do tego, aby balony się na nich opierały, w tym mechanizmy tych patyczków, z wyjątkiem balonów do użytku przemysłowego lub innych profesjonalnych zastosowań, które to balony nie są rozprowadzane wśród konsumentów,
- pojemniki na żywność wykonane z polistyrenu ekspandowanego (styropianu), tj. pojemniki takie jak pudełka, z pokrywką lub bez, stosowane w celu umieszczania w nich żywności, która jest:
- przeznaczona do bezpośredniego spożycia, na miejscu lub na wynos,
- zazwyczaj spożywana bezpośrednio z pojemnika oraz
- gotowa do spożycia bez dalszej obróbki, takiej jak przyrządzanie, gotowanie czy podgrzewanie
– w tym pojemniki na żywność typu fast food lub na inne posiłki gotowe do bezpośredniego spożycia, z wyjątkiem pojemników na napoje, talerzy oraz paczek i owijek zawierających żywność,
- pojemniki na napoje, w tym ich zakrętki i wieczka, wykonane z polistyrenu ekspandowanego,
- kubki na napoje, w tym ich zakrętki i wieczka, wykonane z polistyrenu ekspandowanego.
Czy tylko klient płaci za opakowanie?
Klient ponosi dodatkową opłatę tytułem opłaty od użytkownika końcowego. Pobrane przez jednostkę środki zostaną przekazane na rachunek bankowy właściwego Marszałka Województwa – czy to koniec opłat za jednorazowe opakowanie?
Gastronomia oferując swoje produkty w kubkach na napoje lub pojemnikach na żywność zobowiązana jest do osiągnięcia poziomów recyklingu w myśl przepisów Ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi. Konsekwencją nie uzyskania wymaganych poziomów jest wystąpienie opłaty produktowej. Dodatkowo wprowadzający zobowiązany jest do przeprowadzenia publicznych kampanii edukacyjnych (PKE).
Producent opakowania w przypadku jednorazowych kubków na napoje i pojemników na żywność […] od 1 stycznia 2024 r. ponosi opłatę producencką na pokrycie kosztów zbierania odpadów powstałych z produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych tego samego rodzaju, które przedsiębiorca wprowadził do obrotu, pozostawionych w publicznych systemach zbierania odpadów, w tym na pokrycie kosztów utworzenia i utrzymania tych systemów, transportu tych odpadów i ich przetwarzania, a także uprzątania oraz transportu i przetwarzania odpadów powstałych z produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych tego samego rodzaju jak odpady powstałe z produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych, które przedsiębiorca wprowadził do obrotu. Opłata wynosi 0,10 zł za 1 kg wprowadzonych tworzyw sztucznych.
Zatem należy uznać, że za 1 sztukę opakowania może zostać wniesiona opłata z trzech różnych ustawowych obowiązków, a przedsiębiorcy nie poprzestają wyłącznie na wnoszeniu stosownych opłat. Dodatkowo podlegają obowiązkowi rejestracji w BDO czyli Bazie Danych o Produktach i Opakowaniach oraz o Gospodarce Odpadami.
Najczęściej zadawane pytania
Będąc klientem nie występuje możliwość samodzielnego wniesienia opłaty na rachunek bankowy Marszałka Województwa. Przepisy nakładają ten obowiązek na prowadzących jednostki handlu detalicznego, hurtowego, jednostki gastronomiczne oraz prowadzących urządzenia vendingowe.
Najpierw należy wyłączyć z opłaty pokrywki i wieczka. Jeżeli kubek jest wykonany w 99% z papieru i 1% tworzywa sztucznego – należy pobrać opłatę. Przepisy nie przewidują dolnego progu de minimis zawartości tworzywa sztucznego, bowiem przez tworzywo sztuczne rozumie się materiał składający się z polimeru w rozumieniu art. 3 pkt 5 rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH), utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów, zmieniającego dyrektywę 1999/45/WE oraz uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 793/93 i rozporządzenie Komisji (WE) nr 1488/94, jak również dyrektywę Rady 76/769/EWG i dyrektywy Komisji 91/155/EWG, 93/67/EWG, 93/105/WE i 2000/21/WE (Dz. Urz. UE L 396 z 30.12.2006, str. 1, z późn. zm.( 4 )), do którego mogły zostać dodane dodatki lub inne substancje i który może funkcjonować jako główny składnik strukturalny produktów końcowych, z wyjątkiem polimerów naturalnych, które nie zostały chemicznie zmodyfikowane, a przez tworzywo sztuczne ulegające biodegradacji – rozumie się tworzywo sztuczne zdolne do fizycznego lub biologicznego rozkładu prowadzącego ostatecznie do jego rozkładu na dwutlenek węgla (CO2), biomasę i wodę, które zgodnie z normami zharmonizowanymi, o których mowa w art. 2 pkt 1 lit. b rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1025/2012 z dnia 25 października 2012 r. w sprawie normalizacji europejskiej, zmieniającego dyrektywy Rady 89/686/EWG i 93/15/EWG oraz dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 94/9/WE, 94/25/WE, 95/16/WE, 97/23/WE, 98/34/WE, 2004/22/WE, 2007/23/WE, 2009/23/WE i 2009/105/WE oraz uchylającego decyzję Rady 87/95/EWG i decyzję Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1673/2006/WE (Dz. Urz. UE L 316 z 14.11.2012, str. 12, z późn. zm.( 5 )), dotyczącymi opakowań nadaje się do odzysku przez kompostowanie i fermentację beztlenową
Tak. Pojemnik z bagassy pulpy trzciny cukrowej, który nie zawiera polimerów chemicznie zmodyfikowanych nie będzie podlegał opłacie – natomiast obecność foli do zgrzewu jako ścianki bocznej pojemnika zmienia stan faktyczny i determinuje do pobrania opłaty.
Kubek wykonany w 100% z papieru, który nie zawiera w swoim składzie polimerów chemicznie zmodyfikowanych, ale zawiera pokrywkę lub wieczko z tworzywa sztucznego – nie będzie podlegał opłacie od użytkownika końcowego.
Jeżeli stan faktyczny wskazuje na obowiązek pobierania opłaty, jednostka jest zobowiązana do jej pobierania. W przypadku ujawnienia nie pobierania opłaty może zostać wymierzona administracyjna kara pieniężna w wysokości do 20 000 zł.
Tak. Pojemnik na sos (jednorazowy, z tworzywa sztucznego lub zawierający tworzywa na gruncie ustawy) w tym przypadku uznawany jest za pojemnik na żywność, który spełnia kryteria obowiązujące do pobrania opłaty od użytkownika końcowego.
Opłata od użytkownika końcowego może wydawać się zbliżona w swoich nałożeniach do obowiązującej już opłaty recyklingowej za torby na zakupy z tworzywa sztucznego.
Tak. Zgodnie z Ustawą z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług.